تبلیغات
فیزیک اول دبیرستان - «دما و گرما»
 
چهارشنبه 18 اسفند 1389 :: نویسنده : محمد مهدی نوریزاده

 

 

«دما و گرما»

گرما و روش‌های گرماسنجی

در زندگی روزمره از واژه‌هایی مانند گرم،‌سرد، گرم‌تر، سردتر، داغ، ولرم و‌ خنك استفاده می‌كنیم‌. همه‌ی این واژه‌ها به موضوع مورد بحث این فصل ما مربوط می‌شوند كه به بررسی آن می‌پردازیم‌

 

 دما

 


 

   دما معیاری است كه میزان گرمی و سردی جسم‌ها را مشخص می‌كند‌
یك روش تقریبی برای تعیین دمای یك جسم،‌استفاده از حسّ لامسه است‌. این ساده‌ترین نوع دماسنجی است ولی با خطای زیادی مواجه می‌شویم‌



 

 
 
دماسنج‌

برای اندازه گیری دقیق دما از دماسنج استفاده می‌كنیم‌. ساده‌ترین و رایج‌ترین نوع دماسنج دماسنج‌های جیوه‌ای و الكلی است

 

 

 

 

اساس كار دماسنج‌های جیوه‌ای و الكلی،‌ انبساط مایع‌ها است‌. اگر ظرف آبی را روی شعله قرار دهیم‌، انبساط آب را می‌توانیم مشاهده كنیم‌

 

 

 

 

ساختمان دماسنج جیوه‌ای یا الكلی


این دماسنج،‌از یك لوله‌ی شیشه‌ای باریك سربسته كه هوای آن تخلیه شده است، تشكیل شده است و مخزن آن پر از جیوه (یا الكل) است‌. وقتی دماسنج در تماس با جسمی قرار می‌گیرد، در صورتی كه دمای آن جسم از دمای جیوه‌‌ی (یا الكل) داخل مخزن بیش‌تر باشد، دمای مایع درون مخزن بالا می‌رود و در نتیجه حجم مایع نیز بیش‌تر می‌شود‌. بنابراین مایع در لوله بالا می‌رود‌. هر چه ارتفاع مایع داخل لوله بیش‌تر باشد، دمای جسم بیش‌تر است‌

 

 

 
 


مدرّج ساختن دماسنج

رایج‌ترین نحوه ی انتخاب اندازه‌ی دمای مربوط به هر ارتفاع از ستون مایع، نحوه‌ی انتخابی است كه به درجه‌بندی سلسیوس یا سانتی‌گراد  معروف است‌.  در این درجه‌بندی،‌ابتدا دماسنج را درون مقداری یخ خرد شده‌ی در حال ذوب قرار می‌دهیم، به صورتی كه مخزن دماسنج به طور كامل  داخل یخ باشد‌. هنگامی كه سطح جیوه در لوله‌ی باریك در محلی ثابت شده آن را علامت می‌زنیم و عدد صفر را برای آن در نظر می‌گیریم‌
سپس دماسنج را بالای سطح آب خالص در حال جوش به صورتی می‌گذاریم كه مخزن دماسنج در تماس كامل با بخار باشد‌ وقتی سطح جیوه در بالاترین ارتفاع قرار گرفت، آن را علامت می‌زنیم و عدد صد را برای آن در نظر می‌گیریم‌

 

 

 

 

 
 
اینك بین صفر و صد را به صد قسمت مساوی تقسیم می‌كنیم و هر قسمت را یك درجه‌ی سلسیوس می‌نامیم‌. این درجه‌بندی را به زیر صفر و بالای صد نیز ادامه می‌دهیم‌. دمای هر جسم بر حسب درجه سلسیوس را با نماد  نشان می‌دهیم‌

 

 


 


 

نحوه‌ی استفاده از دماسنج


برای اندازه ‌‌گیری دمای هر جسم توسط دماسنج، آن را به صورتی در تماس با جسم قرار می‌دهیم كه تمام مخزن دماسنج با جسم موردنظر در تماس باشد‌. آن گاه مدتی صبر می‌كنیم تا ارتفاع مایع داخل لوله ثابت شود‌. در این وضعیت‌، عددی كه دماسنج نشان می‌دهد‌، دمای جسم است‌. به عنوان مثال‌، دمای بدن یك انسان را می‌توان با استفاده از یك دماسنج پزشكی تعیین كرد‌

 

 

 

 

برای اندازه‌ گیری دمای هوا، ‌دماسنج را در محلی نصب می‌كنیم و از روی آن می‌توان دمای هوا را در هر لحظه تعیین كرد‌



 
 
 
 
گستره‌ی سنجش دما در دماسنج‌های الكلی و جیوه‌ای
حد پایین دما حدود   است‌. اما حد بالای آن را نمی‌توان تعیین كرد‌. به عنوان مثال دمای درون داغ‌ترین ستاره‌ها حدود   است‌
گستره‌ی قابل استفاده از این دماسنج‌ها بین نقطه‌های انجماد و جوش مایع داخل دماسنج است‌. یعنی فقط دماهایی را می‌توان با آن‌ها اندازه‌گیری كرد كه بالاتر از نقطه‌ی انجماد و پایین‌تر از نقطه‌ی جوش مایع درون دماسنج باشد‌

 

 

 


 
 




نوع مطلب : فصل 2، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:58 ق.ظ
It's going to be end of mine day, but before end
I am reading this enormous article to increase
my experience.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


فیزیک اول دبیرستان
اموزش کامل فیزیک برای دانش اموزان ایرانی هدف اصلی من است
درباره وبلاگ

بهترین سایت اموزشی کامل فیزیک برای دانش اموزان یرانی

مدیر وبلاگ : محمد مهدی نوریزاده
نظرسنجی
از کدام کتاب برای پیشرفت تحصیل خود استفاده میکنید










از کدام کتاب برای پیشرفت تحصیل خود استفاده میکنید










آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

محمد نوریزاده

محمد رسول الله